مسلما شما به قطعات زيادي در طول زندگي خود گوش فرا دايده ايد، اماايا به اين مسئله فكر كرده ايد و ايا اين سئوال در ذهنتان مطرح شده است كه اين موسيقي چيست يا فرم و ساختار ان چگونه است ؟ و يا سبك و شيوه ان مربوط به چه زماني يا كدام اهنگساز ميباشد ؟ ما سعي خواهيم كرد در اين قسمت به اين سئوالات پاسخ دهيم . موسيقي هم مثل هنرهاي ديگر داراي شكل و فرم ميباشد واينفرم ويا شكل موسيقي به صورت قالبي ميباشد كه ديگر عوامل سازنده يك قطعه موسيقي در ان جاي ميگيرند وتشكيل يك قطعه كامل موسيقي را ميدهند: كنسرتو ، سمفوني ، سونات ،كنسرتينو ،اپرا وبسياري شكلهاي ديگر موسيقي از انواع اين فرمها هستند فرم يا شكل يكي از ويژگي هاي موسيقي ميباشد كه در كنار ديگر ويژگي هاي يك قطعه موسيقي قرار ميگيرد. فرمهاي چند مووماني : فرمهاي چند مووماني موسيقي فرمهايي هستند كه از چند قسمت مجزا و متفاوت تشكيل شده اند يعني اينكه يك اثر از ابتدا تا انتها ازچند قسمت مجزا تشكيل شده اند ، حال انكه اين قسمتها ميتوانند دوقسمت ، سه قسمت يا ... باشند فرمهاي چند مووماني به دوقسمت سازي و اوازي تقسيم ميشوند فرمهاي سازي فرمهايي هستند كه در انها از سازهاي مختلف استفاده ميشود اما در فرمهاي اوازي از صداي انسان به عنوان معرفي يا بيان قطعه استفاده ميشود در اين مورد ميتوان به از صداي يك انسان يا صداي گروهي استفاده كرد . به عنوان مثال از فرمهاي اوازي ميتوان به كانزاس ، اپرا ، اواراتوريو ، مس و ركوئيم اشاره كرد و همچنين از فرمهاي چند مووماني سازي ميتوان به كوارتت ، سمفوني ، سونات ، سويت و....اشاره كرد. اهنگسازان و موسيقيدانان براي تنوع بيشتر در اثار موسيقي وپرهيز از يكنواختي اثار قطعات خود را به قسمتهاي مختلف تقسيم ميشوند اين بخشها و موومانها از دوران رنسانس به بعد شكل تكامل يافته به خود گرفته است وشامل قسمتهايي كاملا مجزا ومشخص در اثار سمفونيك واركسترال گرديده است مثلا اهنگسازان سمفوني را در چهار موومان ميسازندولي گاهي برخي از اهنگسازان انها را به عنوان يك اصل در نظر نگرفته اند و بعضي از اثار سمفوني خود را كمتر از 4 موومان ويا بيشتر از 4 موومان نوشته اند مانند سمفوني در ر مينور اثر سزارفرانك و يا سمفوني ناتمام اثر شوبرت كه از دو موومان تشكيل شده ، از ديگر فرمهايي كه در 4 موومان ساخته ميشوند ميتوان از كوارتت نام برد اما سونات وكنسرتو در 3 موومان ساخته ميشوند . سونات يكي از فرمهاي چند مووماني ميباشد كه معمولا يا براي يك ساز ويا براي يكساز كه توسط سازي ديگر همراهي ميشود نوشته ميشود فرم هاي تك مووماني ( روندو ) : اينبار نيز به ادامه بحث و بررسي پيرامون فرم در موسيقي ميپردازيم ، فرمهاي تك مووماني به دوقسمت عمده تقسيم ميشوند ، كه شامل : فرمهاي تك مووماني تكراري و فرمهاي تك مووماني متداول ميشوند از فرمهاي تك مووماني تكراري قطعه فوراليز اثر بتههون نمونه اي خوب ميتواند باشد ، قطعه فوراليز به صورت يك روندو كوچك ميباشد كه ميتواند مثالي خوب در اين زمينه باشد. همانطور كه اشاره شد روندو يك فرم تك مووماني تكراري ميباشد ، اين فرم از قرون وسطي به بعد در اثار اهنگسازان استفاده شده است و بعد ها در قرن 18 توسط اهنگسازان دوره كلاسيك به صورتهاي گوناگون استفاده شده است ، اهنگسازان دوران كلاسيك از فرم روندو در موومان اخر سمفوني هاي خود استفاده كرده اند و در فرم سونات نيز از فرم روندو به عنوان موومان اخر يا فينال قطعه استفاده مي كردند ، در ضمن اهنگسازان قرن 18 فرم روندو را به عنوان يك قطعه مستقل به كار ميگرفتند . اكنون به بررسي فرم روندو در اثار بتههون ميپردازيم : بتههون در بسياري از اثار خود از اين فرم به عنوان يك فرم مستقل و يا در بعضي از قطعات سمفوني به عنوان يك موومان يا يك بخش مستقل استفاده كرده است ، به عنوان مثال بتههون در موومان اخر كنسرتو براي پيانوي شماره 3 در رمينور از فرم روندو استفاده كرده است در ابتداي اين اثر تم مشخصي توسط پيانو و اركستر نواخته ميشود و به شنونده معرفي ميشود ، پس از معرفي تم اغازين يا تكراري اثر به جملات بعدي اين قطعه ميرسيم و سپس به تم اغازين يا تكراري اثر ميرسيم ،... فرمهاي چند مووماني ، سمفوني: همانگونه كه ديديد در مبحث قبل به فرمهاي چند مووماني و فرمهاس سازي و اوازي پرداختيم ، همانطور كه اشاره شد فرمهاي چند مووماني سازي عبارت است از كوارتت ، كوينتت ، كوارتت زهي ن سمفوني ، سونات ، كنسرتو ، سوييت و... يك اثر سمفوني از چند قسمت متفاوت كه موومان ناميده ميشود تشكيل شده است ، اهنگسازان مختلف در سراسر جهان اثار سمفوني خود را در چهار موومان و گاهي و به ندرت در سه موومان تصنيف ميكنند . در بين فرمهاي مختلف فرم سونات از ويژگي برخوردار است كه ميتوان انرا هم به عنوان يك فرم مستقل استفاده كرد و هم به عنوان يكي از فرمهاي چهارگانه سمفوني بكار برد ، يكي از سوناتهاي معروف دنياي موسيقي سونات مهتاب اثر بتههون است ، قسمت سوم اين سونات خود به صورت يك سونات ميباشد ، كه البته اين مسئله ميتواند هم به صورت سازي و هم به صورت اركسترال وجود داشته باشد پرلود پرلود اساسا به موسيقي سازي تعلق دارد و براي معرفي يك يا چند قطعه و قطعاتي همچون فوگ ، سوئيت ، يا رقص به كار ميرود اما ديده شده است كه برخي از اهنگسازان همچون دبوسي و يا شوپن اثري نوشته اند كه مقدمه قطعه ديگري نيست . ميتوان گفت كه اين فرم منشا خود را از ساز عود در قرن 16 ميلادي گرفته است.كه در ان نوازنده قطعه اي را به صورت بداه مينواخت و بعد قطعه اصلي اغاز ميگشت ساختار : يوهان سباستين باخ اولين كسي است كه بعد از قرن 17 سعي در ساماندهي اين فرم را كرد در اثار او تنوع بسياري در اين باره ديده ميشود و گسترده تر از همه بدون شك پرلود در بي چي نيوم ( كنترپوان معكوس در دو صدا ) است كه در ان عناصر تماتيكي كه در باس نشان داده شده به بخشهاي بالا عبور ميكنند و برعكس از صداي بالا به پايين مي ايند . نوع ديگر اين فرم كه شباهت زيادي به توكاتا دارد همچون ان در اثاري بكار ميرود كه نوشتاري هارمونيك دارند . پرلود ها در اثار دبوسي و شوپن به اوج خود رسيدند و با تغيير ساختار و تجديد ان نفوذي بسيار يافتند .

---

به ياد يهودى منوهين، ويولونيست و هنرمند انسان دوست 
                                                                                                                                           
به ياد آريم يهودى منوهين Yehudi Menuhin را، كه يكى از خوش قريحه ترين ويولونيستها و هنرمندان جهان در قرن بيستم بود، هنرمندى كه به نيروى درمانگر موسيقى ايمان داشت و نه تنها با موسيقى اش بلكه با اعمال انسان دوستانه اش انسانها را متاثر مى كرد در ۲۲ آپريل ۱۹۱۶  يهودى منوهين، در خانواده مهاجرى روسى _ يهودى در نيو يورك، New York، به دنيا آمد. در سن سيزده سالگى به عنوان تك نواز  در صحنه هاى بين المللى ظاهر مى شد و به نام « كودك نابغه و ويولونيست قرن» مورد ستايش قرار مى گرفت. اما منوهين فقط به خاطر توانايى هاى تكنيكى اش جلب توجه نمى كرد، وى با نوازندگى سرشار از احساسش انسانها را تحت تاثير قرار مى داد. آلبرت اينشتين، Albert Einstein، كه صداى ويولن منوهين را در كنسرتى شنيده بود چنين گفت:« حال مى دانم كه  خدايى در آسمان وجود دارد.»  پس از آن پيشرفت هاى منوهين سرعت نفس گيرى پيدا كرد به طورى كه منوهين در دهه هاى  بعد با بهترين اركستر هاى دنيا و معروف ترين رهبران اركستر همكارى مى كرد.

علاقه او به فرهنگ هاى ديگر و عرصه هاى گوناگون موسيقى باعث شد كه وى سفرهاى متعددى به شرق بنمايد، از جمله چندين بار به ايران سفر كرد و با اركستر سنفونيك تهران كنسرت هايى اجرا نمود. منوهين توانايى هاى خويش را در زمينه موسيقى غير كلاسيك نيز به كار گرفت. از اين رو بود كه در سال هاى دهه ۱۹۵۰ ملاقاتى عجيب  و در عين حال بسيار جالب بين منوهين و راوى شانكار، Ravi Shankar، موسيقى دان برجسته و نوازنده چيره دست  سيتار هندى روى داد.  حاصل اين ملاقات، كنسرت ها و صفحات موسيقى مشترك بودند.

 يهودى منوهين در طول زندگى اش همواره نه تنها به عنوان هنرمندى بزرگ، بلكه همچنين به خاطر تلاش هاى انسان  دوستانه اش مورد تحسين قرار مى گرفت. او وقت خود را صرف دفاع از حقوق بشر كرده و به قربانيان جنگ  و كودكان پناهنده كمك مى نمود. در طى جنگ جهانى دوم، منوهين ۵۰۰ كنسرت  براى نيرو هاى متفقين اجرا كرد. پس از پايان جنگ  نيز براى اسراى آزاد شده از بازداشتگاه هاى آلمان كنسرت هاى متعددى داد.

وى هم چنين براى حمايت از نسل جوان هنرمند تلاش هاى زيادى به عمل آورد. از اين رو در سال ۱۹۶۳ مدرسه موسيقى منوهين، Yehudi Menuhin School، در لندن را براى جوان هاى با استعداد تاسيس كرد. او بنياد هاى موسيقى چندى را بنيان گذاشت و برنامه هاى ويژه اى تدارك ديد تا به كمك آن ها معلولين و افراد بى بضاعت بتوانند به موسيقى دسترسى داشته باشند.

 از منوهين به خاطر تلاش هاى انسان دوستانه اش به دفعات با اعطاى نشان ها قدردانى به عمل آمد. به طورى كه  در سال ۱۹۶۰ « جايزه صلح  نهرو» به وى اعطا شد. در ۱۹۷۹ به خاطر انتشار كتاب اش با نام «موسيقى انسان» از طرف «اتحاديه  ناشران آلمان» به وى جايزه صلح داده شد. در سال  ۱۹۹۲ منوهين  به  سمت رياست  شوراى بين المللى موسيقى  يونسكو، UNESCO، برگزيده  شد. سال بعد از آن توسط ملكه انگلستان، اليزابت دوم، Elizabeth II, به عضويت اشراف انگلستان درآمد. منوهين در ۲۰ سال آخر عمرش عمدتا در سمت رهبرى اركستر كار كرد و خود را وقف موسيقى نمود.

يهودى منوهين در۲۲ ماه  مارس سال ۱۹۹۹  در برلين در گذشت. وى انسانى خارق العاده بود كه در تمام زندگى اش كوشيد تا كارى  براى  ساختن دنيايى بهتر، دنيايى خوشبخت تر و دنيايى سرشار از صلح و صفا انجام دهد. منوهين همواره به عنوان انسانى كه دنيا را وطن خود مى دانست و هنرمندى كامل و هم چنين به خاطر انسانيت چشم گيرش در يادهاى ما زنده خواهد ماند. 

« هر آنچه انسان واقعا خواهان انجام آن است و دوست دارد انجام دهد، بايد هرروز به انجام آن بپردازد. براى هنرمند مى بايست اين  كار به همان آسانى  باشد كه پرواز براى پرنده است. نمى توانيم پرنده اى را  تصور كنيم كه به خود بگويد:« خب، امروز خسته ام، امروز پرواز نمى كنم.» يهودى منوهين